Ostatnio przeczytałem #73 - "Zwyczajny szpieg. Wspomnienia" / "Zwyczajny szpieg. Powrót" - Filip Hagenbeck

in Polish HIVE4 months ago

W przypadku wspomnień "szpiegowskich" Filipa Hagenbecka pozwoliłem sobie na zblokowanie dwóch jego książek w jednej recenzji. Głownie dlatego, że obie dotyczą tego samego, czyli jego pracy w polskim wywiadzie. Pierwsza z nich odnosi się do procesu rekrutacji i pracy na rzecz wywiadu PRL, a druga część skupia się na wczesnych latach transformacji ustrojowej lat dziewięćdziesiątych i powrocie do służby wywiadowczej w nowej Polsce.

Źródło zdjęcia: księgarnia internetowa https://www.publio.pl.

Filip Hagenbeck bardzo obrazowo przestawia swoją historię w jaki sposób doszło do tego, że stał się zwyczajnym szpiegiem na usługach komunistycznego rządu. Jego historia zapewne ucieszy autorów i miłośników serii "Resortowe dzieci", gdyż autor sam przyznaje, że zakwalifikował się na kurs szpiegów w Kiejkutach w wyniku protekcji ojca - urzędnika w jednym z ministerstw. Hagenbeck poświęca kilka rozdziałów na wspomnienie szkolenia w "lesie", prowadzeniu obserwacji, ustalaniu tras sprawdzianowych itp. Prawie żaden świeżo wyszkolony szpieg nie trafiał od razu do służby w terenie, czyli zagranicą, najpierw kilka lat musiał sprawdzić się w pracy analitycznej w kraju, nie inaczej było w przypadku autora. Dopiero w drugiej połowie lat osiemdziesiątych wyznaczony został na stanowisko pod przykrywką konsula w Nigerii. Praca na placówce dyplomatycznej za granicą miała być wyróżnieniem, ale i wyzwaniem. Filip Hagenbeck nie zdradza czytelnikom zbyt dużo tajników swojej szpiegowskiej pracy, skupiając się na oficjalnej funkcji konsula i problemach jakie placówka miała w związku ze współpracą z centralą MSZ. To drugie przywołało moje wspomnienia związane ze skierowaniem mnie do służby w strukturach NATO blisko dwadzieścia lat później. Głupota i upór urzędników z centrali doprowadzała mnie (jak i autora) wtedy do szewskiej pasji, ale po latach wspominam te kłody rzucane pod nogi z uśmiechem. Może kiedyś też powinienem spisać wspomnienia ze swojej służby?

Źródło zdjęcia: księgarnia internetowa https://www.publio.pl.

Druga część zaczyna się w miejscu zakończenia pierwszej, czyli w momencie, gdy po powrocie z Nigerii do Polski dowiaduje się, że Pan już tu nie pracuje. Z jednej strony był to cios dla niego i jego rodziny, ale drugiej otwierał nowe możliwości w rodzącej się kapitalistycznej Polsce. Mimo tego, że autor tego nie pisze wprost, ale w pierwszych rozdziałach "Powrotu" uważny czytelnik znajdzie odpowiedzi na nurtujące pytania dlaczego "czerwoni" szpiedzy tak łatwo i dobrze odnaleźli się w kapitalistycznych realiach. Filip Hagenbeck dość łatwo odnalazł się w nowej sytuacji, dorabiał tłumaczeniami, głównie jako podwykonawca, a przez dłuższy czas jego głównym zajęciem była praca w jednej z największych polskich hurtowni spożywczych. Koledzy, którzy zostali w wywiadzie wielokrotnie próbowali go zwerbować ponownie do służby, ale on konsekwentnie odmawiał. Bynajmniej do czasu, gdy hurtownia w której pracował bardzo dobrze przędła. Kiedy okazało się, że w niedługim czasie może znowu poszukiwać pracy z odmiennym nastawieniem przyjął kolejną propozycję powrotu do wywiadu, tym razem w Rzeczypospolitej Polskiej. Po powrocie przez wiele lat pracował jako analityk wywiadu w centrali, dopiero pod koniec lat dziewięćdziesiątych skierowany został na placówkę do jednego z krajów Bliskiego Wschodu. Nazwy tego kraju nigdy nie podaje, ale można się domyślić, że chodzi o polską ambasadę w Bagdadzie. Podobnie jak w przypadku wspomnień z Nigerii autor nie zdradza zbyt wielu szczegółów swojej pracy szpiegowskiej, skupia się głównie na życiu codziennym personelu ambasady, wspominając swoje różne życiowe przygody, które go tam spotkały np. wspólne wypady nad jedno z nielicznych jezior, czy podróż przez pustynię na lotnisko w kraju ościennym, czy wjazd bez stempla w paszporcie do Izraela. To ostatnie może wydać się śmieszne, ale nie raz już słyszałem historię o kłopotach przy wjeździe do krajów arabskich w przypadku, gdy w paszporcie widniała pieczątka z Izraelską wizą.

maxresdefault.jpg
Źródło zdjęcia: YouTube.com.

Myślę, że w przypadku pierwszej części swoich wspomnień autor pozwolił sobie na ujawnienie większej ilości tajemnic szpiegowskich niż w drugiej. Prawdopodobnie ma to związek z zachowaniem tajemnicy państwowej i służbowej, czego wymaga się od każdego posiadającego do nich dostęp. I o ile w przypadku służby w PRLu może to być traktowane pobłażliwie z racji przedawnienia, to w przypadku III RP musiał ważyć każde słowo, które trafiało na papier. Mimo tego uważam te wspomnienia za bardzo ciekawe, gdyż przede wszytkim odbrązawiają zawód szpiega. Nie każdy szpieg to agent 007 sączący martini w towarzystwie pięknych kobiet i jeżdżący szybkimi samochodami, "zwyczajny szpieg" niczym szczególnym się nie wyróżnia i może siedzieć właśnie obok Ciebie.


Źródło zdjęcia: księgarnia internetowa publio.pl.

Zwyczajny szpieg. Wspomnienia

data wydania: 15 maj 2019
ISBN: 9788381431248
liczba stron: 528
kategoria: wspomnienia, autobiografia
język: polski

Zwyczajny szpieg. Powrót

data wydania: 17 czerwiec 2020
ISBN: 9788381436298
liczba stron: 432
kategoria: wspomnienia, autobiografia
język: polski


W cyklu "Ostatnio przeczytałem" chciałbym się dzielić z wami refleksjami na temat przeczytanych (lub odsłuchanych) książek. Kryminały i powieści sensacyjne są mi zdecydowanie najbliższe, ale często sięgam po political fiction albo książki dokumentalne, biogramy czy wspomnienia.


Dotychczas w serii "Ostatnio przeczytałem" ukazały się następujące recenzje:

Rok 2018
Piotr BojarskiBiegacz
Maurycy NowakowskiPlagiat
Maria Fredro-BonieckaWołyń. Siła traumy. Wspomnienia i pamięć
Kazimierz Kyrcz Jr.Dziewczyny, które miał na myśli
Wojciech ChmielarzPodpalacz - seria Jakub Mortka (Tom 1)
Krzysztof SzujeckiŻycie sportowe w PRL
Dominik KozarWyklęty '48
Wojciech ChmielarzFarma lalek - seria Jakub Mortka (Tom 2)
Katarzyna PuzyńskaPolicjanci. Ulica
Juliusz ĆwieluchGenerałowie. Niewygodna prawda o polskiej armii
Marcin Ogdowski(DEZ)INFORMACJA
Kevin PoulsenHaker. Prawdziwa historia szefa cybermafii
Wojciech ChmielarzPrzejęcie - seria Jakub Mortka (Tom 3)
Wojciech ChmielarzOsiedle marzeń - seria Jakub Mortka (Tom 4)
B.A. ParisZa zamkniętymi drzwiami
Aleksander MakowskiTropiąc Bin Ladena. W Afgańskiej matni 1997-2007
Artur GórskiCyngiel. Egzekutor polskiej mafii
David WalsOszustwo niedoskonałe. Jak zdemaskowałem Lance'a Armstronga
Wojciech ChmielarzCienie - seria Jakub Mortka (Tom 5)
Iris ChangRzeź Nankinu
Rok 2019
Wojtek MiłoszewskiKastor - seria Kastor Grudziński (Tom 1)
Jacek OstrowskiParagraf 148 - seria Zuzanna Lewandowska (Tom 1)
Heather MorrisTatuażysta z Auschwitz
Grzegorz BrudnikMayday - seria Aleksander Gall (Tom 1)
Grzegorz BrudnikFracht - seria Aleksander Gall (Tom 2)
Michał WójcikTreblinka 43. Bunt w fabryce śmierci
Krzysztof Pyzia, Bruno KowalskyIle oni wiedzą o Tobie? Szpiedzy i podsłuchy w Polsce
Dermot TuringX, Y, Z. Prawdziwa historia złamania szyfru Enigmy
Grzegorz KalinowskiGra w oczko
Eva García Sáenz de UrturiCisza białego miasta - seria Trylogia Białego Miasta (Tom 1)
Jacek GalińskiKółko się Pani urwało - seria Zofia Wilkońska (Tom 1)
Roberto SavianoChłopcy z paranzy - seria Chłopcy z paranzy (Tom 1)
Tomasz SekielskiSejf (trylogia)
Remigiusz MrózListy zza grobu - seria Seweryn Zaorski (Tom 1)
Roberto SavianoDrapieżny pocałunek - seria Chłopcy z paranzy (Tom 2)
Eileen OrmsbyDarknet
Piotr ZychowiczSkazy na pancerzach. Czarne karty epopei Żołnierzy Wyklętych
Kacper ŚledzińskiW tajnej służbie. Wojna wywiadów w II RP
Andrzej PilipiukKarpie bijem - seria Oblicza Wędrowycza (Tom 9)
Monika Sobień, Robert GórskiJak zostałem Prezesem
Frédéric MartelSodoma. Hipokryzja i władza w Watykanie
Jacek GalińskiKomórki się pani pomyliły - seria Zofia Wilkońska (Tom 2)
Jakub ŻulczykŚwiątynia - seria Tytus Grójecki (Tom 2)
Rok 2020
Eva García Sáenz de UrturiRytuały wody - seria Trylogia Białego Miasta (Tom 2)
Piotr ZychowiczWołyń zdradzony
Remigiusz MrózGłosy z zaświatów - seria Seweryn Zaorski (Tom 2)
Małgorzata WardaDziewczyna z gór
Jo NesboNóż - seria Harry Hole (Tom 12)
Eva García Sáenz de UrturiWładcy czasu - seria Trylogia Białego Miasta (Tom 3)
Kevin Mitnick, Steve Wozniak i William L. SimonDuch w sieci
Edward SnowdPamięć nieulotna
Przemysław MrówkaKrwawy Kaukaz: Czeczenia
Vincent V. SeverskiOdwet - seria Zamęt (Tom 2)
Jacek GalińskiKratki się pani odbiły - seria Zofia Wilkońska (Tom 3)
Paweł FleszarPowódz
Kai StrittmatterChiny 5.0. Jak powstaje cyfrowa dyktatura
Bożena Aksamit, Piotr GłuchowskiZatoka świń
KafirKontakt. Polskie specsłużby w Afganistanie
Remigiusz MrózLot 202
Wojciech ChmielarzWyrwa
Kafir, Łukasz MaziewskiHajlajf. Czysta prawda o brudnej służbie
Sylwia SkuzaTylko nie Mazury
Marcin Faliński, Marek KozubalOperacja Rafael
Wojtek MiłoszewskiInwazja - seria Wojna.pl (Tom 1)
Jarosław RybskiWarkot - seria Bractwo Wrocławskie (Tom 1)
Wojtek MiłoszewskiFarba - seria Wojna.pl (Tom 2)
Jo NesboKrólestwo
Wojtek MiłoszewskiKontra - seria Wojna.pl (Tom 3)
Morgan AudicJaskółki z Czarnobyla
Wojtek MiłoszewskiBez reszty - seria Kastor Grudziński (Tom 2)
Wojciech ChmielarzProsta sprawa
Szczepan TwardochKról