Vincent V. Severski od lat wyznacza standardy w polskiej powieści szpiegowskiej. Stworzone przez niego uniwersum „Sekcji” w Agencji Wywiadu doczekało się czterech tomów (choć wliczając powiązany cykl „Nielegalni”, mówimy już o ośmiu pozycjach). Zwieńczeniem losów dobrze znanych bohaterów miała być wydana w 2024 roku powieść „Dystopia” – autor wielokrotnie wspominał o tym podczas spotkań autorskich. Jednak po dwóch latach na rynku ukazał się „Krawiec”. To namacalny dowód na to, żeby nie wierzyć oficerom wywiadu, nawet tym emerytowanym, ponieważ nowa książka okazała się prequelem całej serii.
W powieści pojawiają się ikoniczni bohaterowie Severskiego – as wywiadu Roman Leski oraz stawiająca pierwsze kroki w strukturach Monika Arent. Dla wiernych fanów cyklu to spotkanie ze starymi znajomymi we wcześniejszym, zupełnie nowym świetle. Dla nowicjuszy – kompletny i samowystarczalny punkt wejścia w to uniwersum.
O czym jest „Krawiec”?
Akcja cofa czytelnika do dynamicznego 2003 roku. Polska stoi na progu wejścia do Unii Europejskiej, a w cieniu oficjalnej dyplomacji trwają gorączkowe przygotowania do operacji „Iraqi Freedom”.
Rutynowa kontrola kontrwywiadowcza premiera Feliksa Wirskiego naprowadza służby na trop anomalii w otoczeniu szefa rządu. Opiekunka jego córki, Julia, zostaje podejrzana o kontakty z rosyjskim agentem Makarowem. Gdy Rosjanin niespodziewanie znika, a zaraz po nim ginie ślad po dziewczynie, sprawę próbuje okiełznać pułkownik AW Roman Leski. W tle tli się też potężny skandal obyczajowy – pojawiają się podejrzenia, że premier ma romans z młodą nianią. Wsparciem dla Leskiego zostaje świeżo upieczona absolwentka kursu oficerskiego w Kiejkutach, Monika Arent. To jej pierwsze zadanie operacyjne i od razu zderzenie z intrygą najwyższego kalibru.
Równolegle drugi wątek przenosi nas do czarnogórskiej Budvy. Na luksusowych jachtach dochodzi do konspiracyjnego spotkania rosyjskich oligarchów, którym przewodzi miliarder Aleksander Gierman. Ich cel jest jasny: opracowanie planu obalenia prezydenta Rosji. Spotkanie dyskretnie obserwują brytyjscy agenci MI6. Działania polskiego i brytyjskiego wywiadu zazębiają się, gdy na Bałkanach pojawia się poszukiwany Makarow.
Kim jest tytułowy „Krawiec”?
Pojawiający się w fabule mistrz krawiecki z Neapolu zdaje się mieć jedynie przypadkowy związek ze sprawą. Tytułowy „Krawiec” to przede wszystkim kryptonim szpiegowskiej figury – metafora kogoś, kto potrafi zszyć rozproszone nici w jedną, misterną całość. Severski konstruuje wielowątkową intrygę, której elementy na początku wydają się chaotyczne, by ostatecznie stworzyć precyzyjną, ciasno skrojoną materię. Zakończenie pozostawia kilka niedopowiedzeń – autor tradycyjnie nie podaje wszystkiego na tacy, pozwalając wątkom swobodnie pracować w głowie czytelnika.
Moje wrażenia — Autentyzm, który boli
Sięgałem po tę książkę z ciekawością: jak Severski poradzi sobie z formatem prequelu? Odpowiedź brzmi: doskonale. Czytając „Krawca”, cały czas z tyłu głowy kołacze się pytanie – ile w tej fikcji jest prawdy, a ile literackiego zmyślenia? Autor jako były oficer Agencji Wywiadu doskonale wie, o czym pisze.
To jest właśnie clue całej jego twórczości. Severski rezygnuje z bondowskich klisz na rzecz surowego realizmu: żmudnej pracy analitycznej, śledzenia, godzin spędzonych na pisaniu raportów i czekaniu. Ta biurokratyczna codzienność tajnego świata paradoksalnie generuje potężne, namacalne napięcie. Narracja zbudowana z wielu perspektyw nie rozprasza się – dynamiczne, precyzyjne cięcia scen przypominają sprawnie przeprowadzoną operację wywiadowczą.
Podsumowanie — W świecie wywiadu nic nie jest tym, na co wygląda
W świecie służb specjalnych nigdy nic nie jest tym, czym się wydaje. W każdej akcji trzeba zaplanować przypadek, a szpiegów nie ma tam, gdzie ich szukasz. To zdanie mogłoby być mottem całej twórczości Severskiego i idealnie podsumowuje „Krawca”. Intryga z polską polityką, rosyjskim wywiadem i buntem oligarchów trzyma poziom najlepszych zachodnich thrillerów politycznych.
Ocena: 7/10 ⭐
W cyklu "Ostatnio przeczytałem" chciałbym się dzielić z wami refleksjami na temat przeczytanych (lub odsłuchanych) książek. Kryminały i powieści sensacyjne są mi zdecydowanie najbliższe, ale często sięgam po political-fiction albo książki dokumentalne, biogramy czy wspomnienia.